سنت کلام و ادبیات، آفرینش زبانی، آن قدر ریشهدار است که در هنر نسبتاً جوانی مثل سینما نیز که بر تصویر (و امروزه بر صدا نیز) استوار است، خواه نا خواه مرتب با هنر زبانی، با کلام، مقایسه میشود. از روایت و قصهگویی تصویری سخن میگوییم (این حقیقت دارد که بدون استفاده از کلام و به کمک تصویرها نیز میتوان داستان تعریف کرد) و این روزها حتی از فیلم-مقاله یا مقاله سینمایی. امّا آیا با […]
ما فهرستها را دوست داریم، چون نمیخواهیم بمیریم
در ۱۹ فوریه ۲۰۱۶ یکی از بزرگترین اندیشمندان عصر ما اومبرتو اکو در سن ۸۴ سالگی از دنیا رفت. اومبرتو اکو اندیشمندی چند… بود. نشانهشناس بود، پژوهشگر زیباییشناسی سدههای میانه بود، و در کنار فعالیتهای آکادمیک رمان مینوشت و مقالاتی در مطبوعات منتشر میکرد که در آنها به زبانی نسبتاً ساده و اغلب از زوایای بدیع به موضوعات نظری پیچیده مینگریست. عنوان مشهورترین رمان او نام گل سرخ (۱۹۸۰) است؛ رمانی معمایی که در سدههای […]
نگاهی به فیلمهای مستند ارائه شده به جشن خانه سینما
بحرانهای زیستمحیطی، حریمهای خصوصی و انسانهای استثنایی هر سال شهریورماه جشن خانه سینما برگزار میشود و برترین آثار سینمایی سال گذشته را انتخاب میکند. احتمالاً این را میدانید و با این رویداد فرهنگی آشنا هستید. امّا شاید ندانید که جشن سالانه سینمای مستند نیز هر سال در کنار جشن بزرگ خانه سینما برگزار میشود و تولیدات مستندسازان عضو خانه سینما، توسط هیأت انتخاب و هیأت داوری این بخش برگزیده میشوند. امسال من هم این افتخار […]
مصاحبه ماهنامه «فرهنگ امروز» درباره کتاب «سینمای عباس کیارستمی»
آخرین کار شما کتابی است درباره سینمای عباس کیارستمی. اجازه دهید گفت و گویمان را با همان پرسشی آغاز کنیم که پیشگفتار کتابتان نیز با آن آغاز می شود: «چرا کتابی درباره عباس کیارستمی؟» آن هم با وجود حجم زیاد مطالبی که به زبان های مختلف درباره سینمای کیارستمی وجود دارد. اولا نگاه و دیدگاه ایرانی ها بالطبع تفاوت زیادی با دیدگاه خارجی ها دارد. در ثانی، در زبان فارسی منابع زیادی راجع به کیارستمی […]
فارسی را در چندسالگی آموختم؟
این که فارسی زبان دوم من بوده، روی زبان نوشتاریام چه تاثیری داشته است؟ تازگیها این پرسش برایم جدّیتر شده که کی فارسی یاد گرفتهام و این که زبان ارمنی که پیش از آموختن زبان فارسی تنها زبانی بوده که با آن با اطرافم مراوده داشتهام، چه تاثیری روی تواناییهای زبانی کنونیام، مشخصتر زبان فارسی نوشتاری امروزم، داشته است. مسلماً از سن بسیار پایین در معرض زبان فارسیای که از رادیو پخش میشده بودهام. پدر […]
یادداشتی بر فیلم مستند «زمناکو» ساخته مهدی قربانپور
نگاه یک بُعدی به مسأله هویت زمناکو فیلم مستند خوبی است درباره یکی از بازماندگان فاجعه بمباران شیمیایی حلبچه. بعد از این جنایت هولناک به دست حکومت بعثی عراق در سالِ ۱۳۶۶، جوانی به نام علی که بعد از بمباران به ایران انتقال یافته (ما هم مانند خود او نمیدانیم و در طول فیلم نمیفهمیم چگونه) و سر از خانوادهای در مشهد در آورده و در آن خانواده بزرگ شده است. آن طور که در فیلم گفته میشود […]
پایانبندی فیلم «زیرزمین» امیر کوستاریتسا
میتوانست جور دیگری باشد! آری! به جای دنیای پر از خیانت، کشتار، نامردمی و جنگی که در طول فیلم شاهدش بودیم، میشد دنیایی داشت آکنده از دوستی ، بخشش، محبت و صلح! فصل پایانی فیلم زیرزمین ساخته امیر کوستاریتسا که تاریخ معاصر یوگسلاوی از زمان جنگ جهانی دوّم تا جنگ داخلی و تجزیه این کشور در دهه ۱۹۸۰ زمینه آن را میسازد. مردی بهترین دوستش را با تعداد دیگری از هموطنانش، از جمله برادر خودش […]
«ایستاده در غبار» رئالیستیتر است یا «شهرزاد»؟
سینمای این روزهای ما و بحث رئالیسم آیا این اتفاقی است که هر سه فیلم مطرح آخرین جشنواره فیلم فجر که در سال جاری به نمایش عمومی در آمدند، هر یک به نوعی، بحث رئالیسم و نسبت آن با واقعیت تاریخی و سبکهای سینمایی را پیش کشیدند؟ ایستاده در غبار: مستندنمایی در خدمت تاثیرگذاری بر احساسات تماشاگر جدیدترین این فیلمها ایستاده در غبار است. اتفاقی که در مورد این فیلم افتاده است این است که […]