یا چگونه همه توریست میشویم نماهایی عمومی از محل کورههای آدمسوزی آشوویتس. زنی در حال تعویض کیسه زباله. مردانی در حال جارو زدن و شستن کف سالنهای موزه. کارگری شیشه ویترینی را که تل کفشهای پارهپارهی اکنون مشهورِ قربانیان قتلعام در آن به نمایش گذاشته شدهاند، میشوید. زنان دیگری کفشها را با مکندههای مخصوص تمیز میکنند و برق میاندازند. بعد توریستها فرا میرسند. از اتوبوس پیاده میشوند و شروع به عکس گرفتن از محیط و […]
روزنامهنگاری از راه دور
ده بیست سال پیش اگر به کسی میگفتی عضو هیأت تحریریه مجلهای هستی و ماهی یکی دو بار بیشتر به دفتر مجله سر نمیزنی، حرفت را باور نمیکرد. اما امروز کار از راه دور امری عادی است. آن هم نه فقط در مطبوعات. هرچند هنوز در همه مشاغل، امکان کار از راه دور به وجود نیامده است. یک ساختمان را نمیتوان از راه دور ساخت. تولید اتوموبیل حتماً نیاز به حضور کارگران در کارخانه دارد. […]
یادداشتی بر نمایشگاه آثار طراح و کاریکاتوریست ایرانی-ارمنی آراپیک باغداساریان (۱۳۱۸-۱۳۶۴)
ایرانی، ارمنی، جهانوطن در اسفندماه سال گذشته (۲۹ بهمن تا ۱۰ اسفند) نمایشگاهی از آثار طراح و کاریکاتوریست ارمنی-ایرانی آراپیک باغداساریان (۱۳۱۸-۱۳۶۴) در گالری آ تهران برگزار شد. باغداساریان هنرمندی بود که امروز شاید کمتر شناخته شده باشد، اما در سالهای دهه ۱۳۵۶ شمسی طراحی شناختهشده بود و با شاخصترین هنرمندان این دوره کار میکرد. او در ۴۶ سالگی بعد از طی یک دوره بیماری سخت در تهران درگذشت. توجه به آثار او از این […]
پرولتاریا در متروپولیس و عصر جدید
هر دو فیلم کارگران را به عنوان جمعی فرمانبردار چون گله گوسفندان به تصویر کشیدهاند تصویر پرولتاریا در سینما غیر از تصویر کارگرها در فیلمهاست. پرولتاریا بر «طبقه کارگر» دلالت میکند و لفظی است که در دستگاه ایدئولوژیک و نظری مارکسیستی که به تدریج وارد همه زبانها شده و به یک واژه جهانی تبدیل شده است. پرولتاریا جز زنان و مردان کارگر است. مفهومی است که دلالت میکند بر طبقهای که در جامعه سرمایهداری در […]
آیا فیلمساز مرد میتواند نگاه زنانه داشته باشد؟
به خاطر دارم سالها پیش، زمانی که ورنر هرتزوک برای شرکت در جشنواره فیلم فجر به تهران آمده بود، در یک جلسه پرسشوپاسخ مطبوعاتی خبرنگاری از او پرسید که چرا بیشتر کاراکترهای فیلمهایش مردان هستند و چرا نگاهش به جهان نگاهی مردانه است؟ او گفت دلیلش بدیهی و این واقعیت است که یک مرد است و چون یک مرد است، دنیای مردان را بهتر میشناسد و با کاراکترهای مرد بهتر میتواند همذاتپنداری کند. پاسخ او […]
کیارستمی: موضوع یا مولف
درباره عیاس کیارستمی دست کم ۲۸ فیلم ساخته شده است. این تعدادی است که امید نجوان در مقالهای در فصلنامهی «سینما حقیقت» (شماره تابستان ۱۳۹۵) فهرست کرده است. تعدادی از این فیلمها در نوشته دیگری معرفی کردهام. نگاهی به این فیلمها نکات جالبی را روشن میکند. بیشتر این فیلمها را نزدیکان عباس کیارستمی ساختهاند. دو فیلم کار پسرش بهمن کیارستمی است، دو فیلم را حمیده رضوی فقید که از دوستان او بوده ساخته، دو یا […]
فیلمهای مستندی درباره عباس کیارستمی
کیارستمی جلوی دوربین سفر به دیار مسافر (بهمن کیارستمی، ۱۳۷۳، ۱۲ دقیقه) سالها بعد از ساخت فیلم مسافر عباس کیارستمی به دیدار حسن دارابی بازیگر خردسال این فیلم که اکنون مردی متاهل است میرود. بهمن کیارستمی در این سفر پدر را همراهی میکرده و از این دیدار فیلم گرفته است. حرفهای دارابی درباره صحنه چوب خوردنش از دست ناظم و این که در این صحنه واقعاً درد میکشیده است و این درد کشیدن بازی نبوده، […]
تب عسل
توجه کردهاید فروش عسل در سطح شهر چقدر زیاد شده است. شرکتهای بزرگ تولید لبنیات عسل تولید میکنند، در کنار خیابان دستفروشها شیشههای عسل را روی هم چیده و به نمایش گذاشتهاند و در این جا و آن جا فروشگاههای تخصصی عسل افتتاح شده است. افزایشِ عرضه، نشانهی افزایشِ تقاضاست. تقاضای عسل در طبقه متوسط شهری بالا رفته است. این موضوع از چشمان تیزبین دوست مخالفخوانم دور نمانده است. دلیل این افزایش تقاضا چیست؟ میگوید: […]