نگاهی به فیلم مستند “تهران-تاکسی” (بهمن کیارستمی)

در فیلم تهران ــ تاکسی (در بیشتر صحنه‌ها)، عواملی چند دست به دست هم می‌دهند تا ما از منظری انسانی و برابر به نظاره زندگی شادکی (راننده و هنرور، قهرمان اصلی فیلم) بپردازیم و به نوعی با فلسفه زندگی او آشنا شویم. این آشنایی بخشی به این سبب میسر می‌شود که زمان طولانی با او سر می‌کنیم. بخشی به این سبب که می‌بینیم طرف‌های دیگر (بالاشهری‌ها) نیز جدا نیستند از فرهنگی که شادکی دارد، و […]

نگاهی به فیلم مستند “خانه من” (محسن امیریوسفی)

فیلم خانه من ساخته محسن امیریوسفی با یک ماجرای ساده دنبال خانه گشتن برای خرید شروع می‌شود. فیلمساز ما را در جست‌وجوی خود در بنگاه‌ها و محلات گوناگون همراه می‌کند و با انواع و اقسام خانه‌ها و محله‌ها و معماری آشنا می‌کند. همین طور با متخصصانی از میان دوستانش با توصیه‌هایی که خیلی معقول به نظر نمی‌آیند. امّا به تدریج که جلو می‌رویم یک بُعد درونی و ذهنی نیز به کار افزوده می‌شود. آنجا که […]

نگاهی به “کهریزک: چهار نگاه” (“عید”، ساخته بهمن کیارستمی)

فیلم مشاهده گر درجه یک کهریزک را به خاطر اپیزود عید بهمن کیارستمی در این فهرست آورده‌ام (و تا حدودی به خاطر اپیزود رخشان بنی‌اعتماد). عید به طور مستقل فیلم مشاهده‌گر درجه یکی است که فیلمساز صرفاً با نظاره یک رویداد توانسته است بییننده را به اندیشیدن درباره آن و نقد آن بربیانگیزد. تصویربرداری و تدوین هوشمندانه وجه گروتسک و کاریکاتوری یک رویداد را برجسته می‌کنند، هرچند راه را بر تعبیرهای دیگر از رویداد نیز […]

“اسکورپیو”، “من نگهدار جمالی …” و چند فیلم که در فهرستم نیستند

اسکورپیو اسکورپیو فیلم تروتمیز استانداردی است که درباره موضوعش و زمانه‌ای که موضوع به آن تعلق دارد اطلاعات خوبی به بیننده می‌دهد، مصاحبه‌های خوبی دارد که تو را با آدم‌های این گروه موسیقی نزدیک و آشنا می‌کند و سرانجام پایان و انجامی و تکنیک خوبی که با وجود این به حالت رسمی و خشک نیانجامیده است. اشکال فیلم در این است که فاقد شور و احساس یا اندیشه بکر است. از آن فیلم‌هایی است که […]

برای پدرم

بزرگ‌ترین فداکاری پدر این بود که یک عمر کار کرد تا شکم ما ــ مادر و ما بچه‌ها ــ را سیر نگاه دارد و این به بهای معاشرت کمتر با بچه‌ها تمام شد و رابطه‌اش با ما هرگز به آن درجه از صمیمیتی که میان ما و مادر بود نرسید. ایثار و عشق و زحمات مادر آشکارتر بود و زحمت پدر کمتر دیده می‌شد. دست کم در نسل ما که مادر در خانه بود و […]

ارامنه کِی و چه طور به ایران آمدند؟

دوره پیش از شاه عباس صفوی معمولاً نخستین سال‌های سده هفدهم میلادی را تاریخ ورود ارامنه به ایران می‌دانند، یعنی زمانی که شاه‌عباس گروه کثیری از ارمنیان را از شهر جلفا واقع در کرانه رود ارس به مناطق مرکزی ایران کوچاند. امّا واقعیت این است که حضور ارمنیان در سرزمین‌هایی که درون مرزهای ایران امروزی جا می‌گیرند پیشینه‌ای دیرینه‌تر دارد. در پس این پرسش که «ارامنه کی به ایران آمدند» دو فرض نادرست وجود دارد. […]

ده فیلم مستند برتر سال ۱۳۹۰

به انتخاب داوران جایزه “مستند برتر سال”  ۱- خانۀ من (محسن امیریوسفی) ۷۶/۵ امتیاز ۲- پیرپسر (مهدی باقری) ۷۵/۵ امتیاز ۳- سالینجرخوانی در پارک شهر (پیروز کلانتری) ۷۵ امتیاز ۴- خانۀ قمرخانم (آیدا پناهنده) ۷۳/۵امتیاز ۵- ۲۱ روز و من (شیرین برق‌نورد) ۶۷ امتیاز ۶- اسکورپیو (فریده صارمی و امید هاشملو) ۵۷ امتیاز ۷- گفت‌و‌گو با انقلاب (روبرت صافاریان) ۵۶/۵ امتیاز ۸- کهریزک، ۴ نگاه (رخشان بنی‌اعتماد، محسن امیریوسفی، پیروز کلانتری، بهمن کیارستمی) ۵۲ امتیاز ۹- […]

همه مصائب جهان در جعبه گوشه اتاق نشیمن‌

تلویزیون سال‌هاست به یکی از اسباب اثاث هر خانه‌ای تبدیل شده است. جعبه کوچکی در گوشه اتاق نشیمن که رابط اهل خانه با جهان است. یکی از کارکردهای این جعبه این است که از راه آن از آنچه در دیگر نقاط جهان می‌گذرد باخبر می‌شویم. و نه تنها از راه گوش، که از راه چشم نیز. هرکجا جنگی است، انفجاری است، زلزله‌ای است، تصویرهای متحرکش بر صفحه این دستگاه به نمایش در می‌آید. می‌گویند به […]