کار مستندساز به گزارشگری برای مطبوعات نزدیکتر است تا قصهگویی تصویری. نوشتن این کتاب از این فکر شروع شد که نقد فیلم مستند با نقد و تولید فیلم داستانی تفاوتهای بسیار اساسی دارد، همان طور که فرایند تولید فیلم مستند با فرایند تولید فیلم داستانی بسیار متفاوت است. اگر بخواهیم موضوع را کمّی کنیم، شاید بتوان گفت که به طور تقریبی کار کارگردان فیلم مستند سی درصد به کارگردان فیلم داستانی شباهت دارد و هفتاد […]
نویسنده: robertsafarian
لطفا کرم ضد آفتاب بمالید!
سخنرانی ونه گات در مراسم فارغ التحصیلی دانشگاه MIT اگر میخواستم برای آینده ی شما فقط یک نصیحت بکنم، مالیدن کرم ضد آفتاب را توصیه میکردم. آثار مفید و دراز مدت کرم ضد آفتاب توسط دانشمندان ثابت شده است، در حالی که سایر نصایح من هیچ پایه و اساس قابل اعتمادی جز تجربه های پر پیچ و خم شخص بنده ندارند. … اینک این نصایح را خدمتتان عرض میکنم: قدر نیرو و زیبایی جوانیتان را […]
فرهنگ کفش و فرش
چه عواملی در شکلگیری هویت آدمها به عنوان متعلقان این یا آن گروه قومی یا دینی خاصی موثرند و باعث میشوند کودک خود را از همان نخستین سالهای زندگی مسلمان، مسیحی، ارمنی، زرتشتی و غیره بداند؟ خواهید گفت: زبان، اعتقادات و باورها، جشنها، موسیقی ملّی و در یک کلام، فرهنگ. امّا این فرهنگ جزئی هم دارد که گاه آن قدر پیشپاافتاده به نظر میآید که اکراه داریم آن را هم جزئی از فرهنگ به حساب […]
فیلمهای مستند برتر سال ۱۳۹۰ از دید من
دوره اول مسابقه “مستند برتر” به انجام رسید و هر یک انتخابهایمان را کردیم و حالا قرار است درباره انتخابهایی که کردهایم بنویسیم. سوال این است: چرا این فیلم را انتخاب کردم، ارزش آن در چیست؟ بعد شاید سوالاتی شبیه این که چرا این فیلم در ردیفی پایینتر از آن یکی یا آن یکیها قرار گرفت و باز شاید این پرسش که فلان فیلم بخصوص را چرا انتخاب نکردم. فیلمهای منتخب من اینها بودند: ۱- […]
نگاهی به فیلم مستند “یک آن” (رایا نصیری)
یک آن از نظر تدوین و تصویربرداری و به قول معروف استتیک (زیباییشناسی) اشکالات قابلتوجهی دارد، امّا از چند نظر نمونه خوب یک کار مستند ژورنالیستی موفق است (توجه میدهم که صفت ژورنالیستی برای من به هیچ عنوان بار منفی ندارد). فیلم درباره پدیده اسیدپاشی است به عنوان وسیلهای برای دزدی. تصور عمومی این است که اسیدپاشی وسیلهای برای انتقامجویی ناموسی است وبیشتر زنان قربانی آن هستند. قربانیانی که در این فیلم میبینیم مردان جوان […]
مستندهای خودبیانگر
۲۱ روز و من (شیرین برق نورد) / پیر پسر (مهدی باقری) نسبت به فیلمهای اتوبیوگرافیک یا خودبیانگر یا هر عنوان دیگری که رویشان بگذاریم احساس دوگانهای دارم. منظور از این عناوین فیلمهایی هستند که در آن فیلمساز خودش جلوی دوربین ظاهر میشود و نقشاش نه یک نقش تزئینی و کوتاه (مانند سالینجرخوانی یا حتی خانه من) است، بلکه به شکلی موضوع اصلی فیلم میشود. فیلمهای ۲۱ روز و من، پیرپسر، ناخوانده در تهران و […]
نگاهی به فیلم مستند “سالینجرخوانی در پارک شهر” (پیروز کلانتری)
گفتار در فیلم مستند بُعدی درونی و ذهنی به تصاویر بیرونی میبخشد و پیروز کلانتری از کسانی است که در فیلمهای اخیرش از این ویژگی گفتار استفاده کرده است. در سالینجرخوانی در پارک شهر گفتاری که با لحنی شاعرانه نوشته شده خاطرات شخصی از گذشته را به تصویرهای زنده امروز پارک پیوند میزند و در عین انتقال اطلاعات اولیه درباره پارک شهر تهران، به این مکان شخصیتی ذهنی میبخشد. و این از موفقترین نمونههای این […]
نگاهی به فیلم مستند “کمی بالاتر” (لقمان خالدی)
کمی بالاتر درباره رفتگری است که رمان مینویسد. رمانهایی به شیوه قصههای عامهپسند درباره دختر شاه پریان و شاهزادگان و سرزمینهای رویایی. شخصیتی است که آشکارا حس تشخیص واقعیت در او کمابیش نابود شده و تصور واقعبینانهای از ارزش کارهایش، امکان چاپ آنها، نیازهای خانوادهاش و سرزنشهای اطرافیانش ندارد. امّا کاری که میکند بیاندازه برایش مهم است، انگار این اهمیت چنان جلوی چشمش را گرفته است که دیگر واقعیت را نمیبیند. این موضوع فیلم کمی […]